AI-დან მიღებული შემოსავალი მცირე ჯგუფში გროვდება. ქვეყნებს სამუშაო ადგილებისა და გადასახადების დაკარგვა ემუქრებათ

AI-დან მიღებული შემოსავალი და გამორჩეულად მაღალი ანაზღაურება წამყვან კომპანიებსა და ტექნიკური სპეციალისტების მცირე ჯგუფთან იყრიდა თავს. ამავე დროს, AI-ის მიწოდების ჯაჭვის გარეთ დარჩენილ ქვეყნებს სამუშაო ადგილებისა და საგადასახადო შემოსავლის დაკარგვა შეიძლება ერთდროულად შეეხოს, სწორედ მაშინ, როცა ავტომატიზაციის სოციალური შედეგების მართვა დასჭირდებათ.

ტექნოლოგიის სარგებელი მხოლოდ ხელფასი არაა. დიდი ნაწილი აქციის, intellectual property-სა და data center-ის მფლობელს რჩება. თუ პროდუქტიულობა იზრდება, მაგრამ კაპიტალი რამდენიმე ქვეყანაშია თავმოყრილი, მომხმარებელი იაფ მომსახურებას შეიძლება იღებდეს, ხოლო ადგილობრივი მუშაკი შემოსავალსა და მოლაპარაკების ძალას კარგავდეს.

ქვეყნის შიგნითაც განსხვავება იზრდება. AI-ს შემქმნელი ან მასთან ეფექტიანად მომუშავე სპეციალისტი მაღალ ანაზღაურებას იღებს, რუტინული white-collar როლი კი ფასს კარგავს. განათლების სისტემა ცვლილებას ნელა პასუხობს, ამიტომ უკვე ძლიერი უნარის მქონე ადამიანი ახალ შესაძლებლობას უფრო სწრაფად ითვისებს.

საერთაშორისო უთანასწორობა კიდევ უფრო რთულია. ქვეყანა, რომელიც გამოთვლით ინფრასტრუქტურას, ჩიპებს ან მთავარ პლატფორმას არ ფლობს, მომსახურების საფასურს უცხოეთში იხდის და ადგილობრივ ეკონომიკაში მოგების მცირე ნაწილი რჩება. შემცირებულ საშემოსავლო და მოგების გადასახადებს კი უმუშევართა დახმარებისა და გადამზადების მეტი ხარჯი ემატება.

პასუხი AI-ის შეჩერება არაა. მთავრობამ სარგებლის ფართო განაწილება კონკურენციით, განათლებით, ადგილობრივი ინფრასტრუქტურით, თანამშრომლის profit-sharing-ითა და ეფექტიანი საგადასახადო სისტემით უნდა შექმნას. პოლიტიკამ ინოვაციის სტიმული არ უნდა გააქროს, მაგრამ მისი სოციალური ხარჯიც ერთ ჯგუფზე არ დატოვოს.

მოკლე შეჯამება: AI პროდუქტიულობას ზრდის, მაგრამ მიღებულ სარგებელს ავტომატურად თანაბრად არ ანაწილებს. თუ კაპიტალი და ცოდნა მცირე წრეში დარჩა, ადამიანებსა და ქვეყნებს შორის სხვაობა გაიზრდება. შედეგი მხოლოდ AI კომპანიების მაღალი შეფასებით კი არა, ფართო მოსახლეობის რეალური შემოსავლითა და ახალი შესაძლებლობების ხელმისაწვდომობით უნდა შეფასდეს.