ჩინეთის იშვიათი ლითონების ბერკეტი $6.5-ტრილიონიან დასავლურ ინდუსტრიას ემუქრება

ჩინეთის მიერ იშვიათი მიწის ელემენტების ექსპორტის შესაძლო შეზღუდვამ დასავლეთის დაახლოებით 6.5 ტრილიონი დოლარის ღირებულების ინდუსტრიებს მიწოდების სერიოზული საფრთხე შეუქმნა. ეს თანხა უკვე დამდგარი ზარალი არ არის. იგი აჩვენებს იმ სექტორების ეკონომიკურ მასშტაბს, რომელთა წარმოებაც ჩინურ მასალებსა და მათგან დამზადებულ ძლიერ მაგნიტებზეა დამოკიდებული.

იშვიათი მიწის ელემენტები სახელის მიუხედავად ყოველთვის იშვიათად არ გვხვდება. რთული ნაწილი მათი მოპოვება, ერთმანეთისგან განცალკევება, გაწმენდა და მაღალი ხარისხის პროდუქტად გარდაქმნაა. ამ ჯაჭვში ჩინეთს ძალიან დიდი წილი აქვს, ამიტომ სხვა ქვეყანაში არსებული საბადო ავტომატურად სწრაფ ალტერნატივას არ ნიშნავს. ახალი მაღაროს, გადამამუშავებელი ქარხნისა და კვალიფიციური მომწოდებლის შექმნას წლები და დიდი კაპიტალი სჭირდება.

ეს მასალები ელექტრომობილის ძრავში, ქარის ტურბინაში, სმარტფონში, სამრეწველო რობოტში, სამედიცინო მოწყობილობასა და სამხედრო ტექნიკაში გამოიყენება. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მუდმივი მაგნიტები, რომლებიც მცირე ზომით ძლიერ მაგნიტურ ძალას ქმნის. თუ მათი მიწოდება შეფერხდა, კომპანია შეიძლება არა მხოლოდ უფრო მაღალ ფასს, არამედ მთელი საწარმოო ხაზის გაჩერებას შეხვდეს.

IEA-ის შეფასების მთავარი აზრი სწორედ მიწოდების ჯაჭვის კონცენტრაციაა. მსოფლიოს შეიძლება ჰქონდეს საკმარისი ბუნებრივი რესურსი, მაგრამ მადნისგან საბოლოო მაგნიტამდე რამდენიმე კრიტიკული ეტაპი ერთ ქვეყანაში თუ იყრის თავს, ერთი საექსპორტო გადაწყვეტილება მრავალ სექტორს ერთდროულად ეხება. ავტომწარმოებელი, ენერგეტიკული კომპანია და თავდაცვის კონტრაქტორი ამ შემთხვევაში ერთმანეთის კონკურენტები ხდებიან ერთი და იმავე შეზღუდული მასალისთვის.

ბიზნესისთვის სწორი პასუხი მხოლოდ დიდი მარაგის წინასწარ ყიდვა არ არის. ზედმეტი მარაგი ფულს ყინავს და ფასის დაცემისას ზარალს ქმნის. კომპანიამ უნდა დაადგინოს, რომელი კომპონენტია შეუცვლელი, რამდენი კვირის მარაგი აქვს, ჰყავს თუ არა მეორე მომწოდებელი და შესაძლებელია თუ არა პროდუქტის დიზაინის შეცვლა ნაკლებად კრიტიკული მასალის გამოსაყენებლად. მთავრობებისთვის კი საჭიროა ახალი გადამუშავების სიმძლავრე, გადამუშავებული მასალის ხელახლა გამოყენება და მოკავშირე ქვეყნებთან გრძელვადიანი კონტრაქტები.

დივერსიფიკაციასაც ფასი აქვს. ჩინეთის გარეთ მოპოვება და გადამუშავება ხშირად უფრო ძვირია, გარემოსდაცვით ნებართვას მეტი დრო სჭირდება და ადგილობრივი საზოგადოება დაბინძურების რისკს ეწინააღმდეგება. ამიტომ უსაფრთხო მიწოდება იაფ მიწოდებას ყოველთვის არ ემთხვევა. მომხმარებელმა ეს ხარჯი საბოლოოდ ელექტრომობილის, ელექტრონიკის ან ენერგეტიკული მოწყობილობის ფასში შეიძლება დაინახოს.

მოკლე შეჯამება: $6.5 ტრილიონი მოსალოდნელი პირდაპირი ზარალი კი არა, ჩინურ იშვიათ მიწებსა და მაგნიტებზე დამოკიდებული დასავლური ინდუსტრიების მასშტაბია. ამბავი გვაჩვენებს, რომ თანამედროვე ტექნოლოგიის კონკურენტუნარიანობას მხოლოდ ჩიპი ან პროგრამა არ წყვეტს — საჭიროა მასალების უსაფრთხო მიწოდებაც. შემდეგი გამოცდა იქნება, რამდენად სწრაფად შექმნიან ქვეყნები რეალურ ალტერნატივებს ისე, რომ ხარჯი და გარემოსდაცვითი ზიანი უკონტროლოდ არ გაიზარდოს.