მილსადენები ჰორმუზს ვერ აუქმებს — რატომ რჩება სრუტე ნავთობის მთავარ რისკად

აშშ-ის ხელისუფლება აცხადებს, რომ ახლო აღმოსავლეთის ნავთობსადენები ჰორმუზის სრუტის მნიშვნელობას შეამცირებს, თუმცა ენერგეტიკის სპეციალისტები ამ შეფასებას არ ეთანხმებიან. ალტერნატიული მილები არსებობს, მაგრამ მათი საერთო სიმძლავრე სრუტეში ყოველდღიურად გამავალი ნავთობის სრულ ჩანაცვლებას ვერ ახერხებს.

ჰორმუზი სპარსეთის ყურეს ღია ოკეანესთან აკავშირებს და მსოფლიოს ნავთობისა და LNG-ის მნიშვნელოვანი ნაწილი ამ ვიწრო მარშრუტით გადის. შეფერხებისას პრობლემა მხოლოდ დაკარგული ბარელი არ არის: ტანკერის დაზღვევა, ეკიპაჟის რისკი და ტრანსპორტირების დრო ერთდროულად იზრდება.

საუდის არაბეთსა და არაბთა გაერთიანებულ საამიროებს აქვთ მილსადენები, რომლებიც ნაწილის გატანას სხვა სანაპირომდე უზრუნველყოფს. მაგრამ მილსადენს მაქსიმალური ტევადობა და კონკრეტულ საბადოსთან კავშირი აქვს. ყველა მწარმოებლის ნავთობი ამ ქსელში მარტივად ვერ მოხვდება.

სრუტის სრული დახურვა იშვიათი და უკიდურესი სცენარია, თუმცა ბაზარი მცირე საფრთხეზეც რეაგირებს. ფასი მომავალ მიწოდებას აფასებს, ამიტომ შეტაკების ან გემზე თავდასხმის ცნობამ შეიძლება საწვავი მანამდე გააძვიროს, სანამ ფიზიკური დეფიციტი გაჩნდება.

გრძელვადიანი დაცვა რამდენიმე გზას მოითხოვს: მეტი ალტერნატიული მილსადენი, სტრატეგიული მარაგი, სხვადასხვა მომწოდებელი და ენერგიის სხვა წყარო. ერთი ინფრასტრუქტურული პროექტი გეოგრაფიას ვერ აუქმებს; ჰორმუზი მნიშვნელოვანი დარჩება, სანამ ყურის წარმოების დიდი ნაწილი იქიდან გადის.

მილსადენის ნომინალური სიმძლავრე რეალურ თავისუფალ სიმძლავრეს არ უდრის. მისი ნაწილი უკვე გამოიყენება, ტექნიკურ მოვლას საჭიროებს ან ნავთობის კონკრეტულ ხარისხზეა მორგებული. კრიზისისას მთავარია რამდენი დამატებითი ბარელის გადამისამართება შეიძლება დღესვე და არა რამდენია მილსადენის მაქსიმალური მაჩვენებელი იდეალურ პირობებში.

LNG-ის ჩანაცვლება კიდევ უფრო რთულია, რადგან გაზს გათხევადების ტერმინალი და სპეციალური გემი სჭირდება. ნავთობის ალტერნატიული მილი გაზის ტვირთს ვერ გადაიტანს. ამიტომ სრუტის რისკი ელექტროენერგიასა და გათბობასაც ეხება, განსაკუთრებით იმ ბაზრებზე, რომლებიც ყურის LNG-ზე არიან დამოკიდებული.

მოკლე შეჯამება: არსებული მილსადენები ჰორმუზის შეფერხების ნაწილს ამცირებს, მაგრამ სრუტეს ვერ ცვლის. რეალური დაცვა უნდა შეფასდეს თავისუფალი სიმძლავრით, კონკრეტულ საბადოსთან კავშირითა და LNG-ის ცალკე შეზღუდვებით. სანამ ყურის ენერგიის დიდი წილი ამ ვიწრო გზაზე გადის, სამხედრო რისკი ფასსა და დაზღვევაში სწრაფად აისახება.