Meta-ს $1.4 ტრილიონი ემუქრებოდა — შტატებმა ახალგაზრდების უსაფრთხოება ბიზნესმოდელის წინააღმდეგ გამოიყენეს

Meta-მ სასამართლოს აცნობა, რომ ოთხი ამერიკული შტატი Facebook-ისა და Instagram-ის ახალგაზრდებზე გავლენის საქმეში მისგან $1.4 ტრილიონამდე ჯარიმას ითხოვს. ეს თანხა იმ დროისთვის კომპანიის დაახლოებით $1.5-ტრილიონიან საბაზრო ღირებულებას თითქმის უტოლდებოდა, თუმცა მოთხოვნა ჯერ საბოლოო გადაწყვეტილება არ ყოფილა.

კალიფორნია, კოლორადო, კენტუკი და ნიუ-ჯერსი Meta-ს ადანაშაულებდნენ, რომ კომპანიამ პროდუქტები ახალგაზრდა მომხმარებლის ყურადღების ხანგრძლივად შესაკავებლად შექმნა და საზოგადოებას მათი უსაფრთხოების შესახებ შეცდომაში შეჰყავდა. შტატების თქმით, ზიანის მასშტაბი თითოეული სავარაუდო დარღვევისა და შესაბამისი კანონით განსაზღვრული ჯარიმის გამრავლებით დაითვალეს.

Meta-მ გააპროტესტა როგორც ბრალდებები, ისე თანხის გამოთვლის მეთოდი. კომპანიის განცხადებით, მომხმარებელთა დაცვის სამართალში ასეთი მასშტაბის სანქციას ანალოგი არ აქვს და შტატების მოთხოვნა ფაქტსა და კანონს არ ეყრდნობა. Meta ასევე ამტკიცებდა, რომ „სოციალური მედიის დამოკიდებულება“ ოფიციალურად ჩამოყალიბებული ფსიქიატრიული დიაგნოზი არ არის, ამიტომ მისი წინა განცხადებები ავტომატურად ტყუილად ვერ ჩაითვლებოდა.

დავა მხოლოდ ოთხ შტატს არ მოიცავდა. ფედერალურ სასამართლოში Meta-ს 29 შტატი უჩიოდა, უმეტესობა კი ამტკიცებდა, რომ კომპანიამ 13 წლამდე ბავშვების მონაცემი მშობლის სათანადო თანხმობის გარეშე შეაგროვა და ამით COPPA დაარღვია. ეს ამერიკული კანონი ონლაინსერვისს ავალდებულებს, ბავშვის მონაცემის მიღებამდე მშობელს აცნობოს, ნებართვა აიღოს და შეგროვებული ინფორმაცია დაიცვას.

სასამართლოს წინაშე ორი განსხვავებული საკითხი იდგა. პირველი იყო, დაარღვია თუ არა Meta-მ ბავშვების მონაცემების დაცვის ფედერალური წესი. მეორე კი — შექმნა თუ არა მან ისეთი ფუნქციები, რომლებიც ახალგაზრდის დაბრუნებას განზრახ აჩქარებდა, და შემდეგ დამალა თუ შეამცირა ამ დიზაინის შესაძლო ზიანი. საბოლოო თანხა მხოლოდ ბრალდების დამტკიცების შემდეგ უნდა განსაზღვრულიყო.

სხვა შტატებს საკუთარი საქმეებიც ჰქონდათ, ხოლო Meta-სთან ერთად Snap, TikTok, YouTube და მათი მშობელი კომპანიებიც ათასობით სარჩელს ებრძოდნენ. საქმეების საერთო აზრი ასეთია: პლატფორმის შემოსავალი რეკლამაზეა დამოკიდებული, რეკლამის ფასი კი მომხმარებლის ყურადღებასა და მის შესახებ მონაცემს მიჰყვება. ამიტომ სასამართლოები ამოწმებენ, სად მთავრდება მომხმარებლის ჩართულობის ზრდა და სად იწყება არასრულწლოვნისთვის სახიფათო დიზაინი.

Meta ამავე დროს ამბობს, რომ ახალგაზრდებისთვის დაცვას აძლიერებს. კომპანიამ Teen Accounts-ში კომუნიკაციისა და კონტენტის შეზღუდვები დანერგა და AI-ს იყენებს იმ ანგარიშების აღმოსაჩენად, რომლებიც შესაძლოა რეალურ ასაკს მალავდეს. ეს დაცვა თავად დავის დასრულებას არ ნიშნავს: სასამართლოს უნდა შეეფასებინა, წარსულში რა იცოდა კომპანიამ, რას ეუბნებოდა მომხმარებელს და რამდენად ეფექტიანად მოქმედებდა.

მოკლე შეჯამება: $1.4 ტრილიონი Meta-სთვის დაკისრებული ჯარიმა არ იყო — ეს შტატების მიერ მოთხოვნილი ზედა ზღვარი გახლდათ. მიუხედავად ამისა, საქმე ტექნოლოგიური ბიზნესისთვის გარდამტეხ რისკს აჩვენებდა: თუ ახალგაზრდის ყურადღების მაქსიმალურად შეკავება და მონაცემის გამოყენება კანონდარღვევად ჩაითვლება, პლატფორმებს მხოლოდ ფულის გადახდა კი არა, პროდუქტის დიზაინისა და სარეკლამო მოდელის შეცვლაც მოუწევთ.