პორტუგალიამ საკუთარი AI გახსნა — AMALIA ქვეყანას უცხო მოდელებზე ნაკლებად დამოკიდებულს გახდის

პორტუგალიამ საკუთარი ღია AI მოდელი AMALIA წარადგინა. კოდი, სასწავლო მონაცემი და თავად მოდელი ღია ლიცენზიით ვრცელდება. ამით კომპანიას, უნივერსიტეტსა თუ სახელმწიფო უწყებას პორტუგალიურ ენასა და ადგილობრივ წესებზე მორგებული პროდუქტის აწყობა შეუძლია.

AMALIA პორტუგალიის უნივერსიტეტებისა და კვლევითი ცენტრების კონსორციუმმა 60-ზე მეტი მკვლევრის მონაწილეობით შექმნა. საწყისი ეტაპი ევროკავშირის აღდგენის ფონდიდან 5.5 მილიონი ევროთი დაფინანსდა; 2027 წლამდე განვითარებასა და საკუთარ ინფრასტრუქტურას დამატებით 1.5 მილიონი ევრო მოხმარდება.

„ეროვნული AI“ ამ შემთხვევაში ChatGPT-ის პორტუგალიურ ასლს არ ნიშნავს. AMALIA საძირკვლი მოდელია, რომლის ზემოთაც სხვადასხვა სერვისი აიწყობა. მაგალითად, მუზეუმს შეუძლია ვირტუალური გიდი შექმნას, მასწავლებელს — გაკვეთის დაგეგმვის დამხმარე, ხოლო საჯარო უწყებას — მოქალაქის კითხვაზე პასუხის გაცემა.

მოდელი მხოლოდ ტექსტს არ მუშაობს. მთავრობის ცნობით, ის გაწვრთნილია ტექსტის, დოკუმენტის, სურათისა და ხმის გასაგებად. პილოტები პორტუგალიის საზღვაო ძალებისთვის გადაწყვეტილების დახმარებასა და სახელმწიფო მომსახურების გამარტივებას მოიცავს.

ამბის მთავარი ბიზნესსაკითხი ტექნოლოგიური სუვერენიტეტია. თუ სახელმწიფოსა და კომპანიას ყველა კრიტიკული AI ინსტრუმენტი უცხო მომწოდებლისგან აქვს ნაქირავები, ფასის, პირობის, სერვისის გათიშვისა და მონაცემის შენახვის გადაწყვეტილებაზე შეზღუდული გავლენა აქვს. საკუთარი ღია მოდელი ამ დამოკიდებულებას ამცირებს და ადგილობრივ პროგრამისტს ახალ პროდუქტზე მუშაობის საშუალებას აძლევს.

ღია კოდი ავტომატურად არ ნიშნავს, რომ ყველა რისკი გაქრა. დიდი მოდელის გაწვრთნა და მუშაობა ძვირია; საჭიროა ძვირად ღირებული ჩიპები, მონაცემის გაწმენდა, კიბერუსაფრთხოება და პასუხის სიზუსტის კონტროლი. ამიტომ მთავრობის ვარაუდი, რომ საკუთარი AI ერთდროულად გააიაფებს სერვისსა და მონაცემს სრულად დაიცავს, რეალურ გამოცდას საჭიროებს.

პორტუგალია ამ ნაბიჯით საფრანგეთის Mistral AI-სა და გერმანიის Aleph Alpha-ს მსგავს ევროპულ მოძრაობას უერთდება. კონტინენტი ცდილობს, AI-ის მთავარ ფენებში მხოლოდ ამერიკულ პლატფორმებზე არ იყოს დამოკიდებული. თუმცა ეროვნული პროექტის კონკურენტულობა მხოლოდ სახელმწიფო დაფინანსებით არ განისაზღვრება — მომხმარებელმა უფრო კარგი ფასი, სიჩქარე ან ხარისხი უნდა მიიღოს.

მოკლე შეჯამება: AMALIA პორტუგალიის მცდელობაა, ქვეყანამ საკუთარ ენაზე, კანონსა და საზოგადოებაზე მორგებული AI ინფრასტრუქტურა ააშენოს. 7 მილიონ ევრომდე ინვესტიცია AI ბაზარზე მცირეა, მაგრამ ღირებულება მაშინ დამტკიცდება, თუ ღია მოდელი საჯარო სერვისს გააუმჯობეს, ადგილობრივ ბიზნესს ახალ პროდუქტს შეაქმნევინებს და მონაცემის კონტროლს რეალურად ქვეყანაში დატოვებს.