ბენზინის ფასის ზრდამ Trump ნავთობგადამამუშავებლებსა და გამყიდველებთან მოლაპარაკების მაგიდასთან მიიყვანა

აშშ-ის პრეზიდენტი Donald Trump ნავთობგადამამუშავებლებსა და საწვავის საცალო გამყიდველებს შეხვედრაზე იწვევს, რადგან ირანის ომმა ნავთობის ფასი და ბენზინგასამართ სადგურებზე გადასახდელი თანხა გაზარდა. ადმინისტრაციას სურს არჩევნებამდე აჩვენოს, რომ ოჯახების საწვავის ხარჯის შესამცირებლად ინდუსტრიასთან უშუალოდ მუშაობს.

ბენზინის ფასი მხოლოდ ნედლი ნავთობის ფასით არ განისაზღვრება. საბოლოო თანხაში შედის გადამუშავება, ტრანსპორტირება, გადასახადები, სეზონური მოთხოვნა და მაღაზიის მარჟა. ამიტომ პრეზიდენტს შეუძლია კომპანიებს მეტი წარმოება ან დაბალი მარჟა სთხოვოს, მაგრამ მსოფლიო ნავთობის ბაზარს ბრძანებით ვერ მართავს.

ომის დროს მთავარი რისკი მიწოდების შეფერხებაა. თუ ტანკერებს მარშრუტის შეცვლა უწევთ, დაზღვევა ძვირდება ან ნავთობის ექსპორტი მცირდება, ბარელის ფასი სწრაფად იზრდება. ეს ცვლილება სადგურამდე რამდენიმე დღის ან კვირის დაგვიანებით მიდის, რადგან კომპანიები ძველ მარაგს ახალ, უფრო ძვირ პარტიებთან ცვლიან.

გადამამუშავებლებს საკუთარი შეზღუდვებიც აქვთ. ქარხნის სიმძლავრის უსაფრთხო ზღვარზე მეტად გაზრდა შეუძლებელია, ხოლო გეგმური შეკეთების გადადება ავარიის რისკს ქმნის. საცალო გამყიდველთა მოგებაც ყველა სადგურზე ერთნაირი არ არის: ზოგი საწვავზე მცირე მარჟას იღებს და ძირითად შემოსავალს მაღაზიის პროდუქტებიდან ქმნის.

მთავრობას შეუძლია სტრატეგიული მარაგის გამოყენება, გარემოსდაცვითი წესის დროებითი შემსუბუქება ან უცხოურ მიწოდებაზე შეზღუდვის შეცვლა განიხილოს. თითოეულ ნაბიჯს ფასი აქვს: მარაგის შემცირება მომავალ კრიზისში დაცვას ასუსტებს, ხოლო წესის სწრაფმა ცვლილებამ გარემოსა და ინვესტორთა ნდობაზე შეიძლება იმოქმედოს.

ოჯახებისთვის ბენზინის გაძვირება მხოლოდ ავტომობილის ავზს არ ეხება. ტრანსპორტის ხარჯი საკვების, ამანათისა და მომსახურების ფასშიც გადადის. ამიტომ საწვავის ფასი ინფლაციასა და მომხმარებლის განწყობაზე სწრაფად მოქმედებს და პოლიტიკური ყურადღებაც მაღალია.

შეხვედრის შედეგი განცხადებებით კი არა, შემდგომი კვირების მონაცემებით უნდა შეფასდეს: გაიზარდა თუ არა გადამუშავება, შემცირდა თუ არა საბითუმო მარჟა და გადავიდა თუ არა ეს შემცირება საცალო ფასში. თუ ომი ნავთობის მიწოდებას ისევ ზღუდავს, შიდა ზომების ეფექტი მოკლე შეიძლება აღმოჩნდეს.

მოკლე შეჯამება: Trump-ის შეხვედრა ბენზინის ფასზე პოლიტიკური და ეკონომიკური ზეწოლის პასუხია. კომპანიებს წარმოებისა და მარჟის შეცვლა შეუძლიათ, მაგრამ ომით გამოწვეულ მსოფლიო მიწოდების პრობლემას სრულად ვერ გააქრობენ. რეალურ წარმატებას სადგურებზე ფასის მდგრადი შემცირება დაამტკიცებს და არა მხოლოდ შეხვედრის შემდეგ გაკეთებული დაპირებები.