აშშ-ისა და ირანის წინასწარმა შეთანხმებამ ბაზრები გაზარდა — ჰორმუზის სრუტის გახსნა გადამწყვეტია

აშშ-მ და ირანმა მიაღწიეს წინასწარ შეთანხმებას, რომელიც ცეცხლის შეწყვეტის გაგრძელებასა და ჰორმუზის სრუტის გახსნას ითვალისწინებდა. ამბავს აქციების ბაზრის ზრდა მოჰყვა, რადგან ინვესტორებმა გლობალური ენერგომომარაგების შეფერხების რისკი უფრო დაბლა შეაფასეს. შეთანხმება საბოლოო არ იყო და ძალაში შესასვლელად ოფიციალური ხელმოწერა და უსაფრთხოების რამდენიმე საკითხის მოგვარება სჭირდებოდა.

ჰორმუზის სრუტე სპარსეთის ყურეს ღია ოკეანესთან აკავშირებს და ნავთობისა და თხევადი ბუნებრივი გაზის მსოფლიო გადაზიდვის ერთ-ერთი მთავარი გზაა. როდესაც გემი თავისუფლად ვერ მოძრაობს, ბაზარი მხოლოდ დღევანდელ დანაკარგს არ აფასებს; ის მომავალ დეფიციტსაც წინასწარ ითვლის. ამიტომ მცირე სამხედრო ინციდენტსაც კი ნავთობის ფასზე სწრაფი გავლენა აქვს.

ნავთობის გაძვირება მხოლოდ ბენზინგასამართ სადგურზე არ ჩერდება. იზრდება ავიაციის, სატვირთო გადაზიდვის, ქარხნისა და სოფლის მეურნეობის ხარჯი. კომპანიები ამ თანხის ნაწილს მომხმარებლის ფასში გადაიტანენ, რაც ინფლაციას აძლიერებს. ცენტრალური ბანკი შემდეგ რთულ არჩევანს აკეთებს: მაღალი განაკვეთი ინფლაციას ზღუდავს, მაგრამ ეკონომიკურ ზრდასაც ანელებს.

სწორედ ამიტომ აქციები მშვიდობის ამბავზე სწრაფად გაიზარდა. დაბალი ენერგეტიკული რისკი კომპანიების მომავალ მოგებას აუმჯობესებს და საპროცენტო განაკვეთის დამატებითი ზრდის ალბათობას ამცირებს. განსაკუთრებით სარგებლობენ ავიაკომპანიები, მწარმოებლები და ტრანსპორტზე დამოკიდებული საცალო ბიზნესი. ნავთობის მწარმოებლისთვის კი ფასის მკვეთრი შემცირება შეიძლება ნაკლებ შემოსავალს ნიშნავდეს.

წინასწარი შეთანხმებისას ოპტიმიზმთან ერთად სიფრთხილეა საჭირო. საჭიროა ვიცოდეთ, როდის გაიხსნება მარშრუტი, ვინ აკონტროლებს უსაფრთხოებას და რა მოხდება შეთანხმების დარღვევისას. ბაზარი მომავალს წინასწარ აფასებს, ამიტომ ცუდმა ახალმა ამბავმა ისევე სწრაფად შეიძლება დააბრუნოს დანაკარგი, როგორც შეთანხმების ცნობამ ზრდა გამოიწვია.

მოკლე შეჯამება: აშშ-ირანის ჩარჩომ ბაზარს ენერგეტიკული კრიზისის შემცირების იმედი მისცა, მაგრამ რეალური შედეგი გემების მოძრაობით და ნავთობის ფასით უნდა დადასტურდეს. ხელმოწერა, სრუტის უსაფრთხო გახსნა და ცეცხლის შეწყვეტის დაცვაა ის სამი ნიშანი, რომელიც დროებით ოპტიმიზმს მდგრად ეკონომიკურ ცვლილებად გადააქცევს.