აშშ-მა USMCA-ს 16 წლით განახლებაზე უარი თქვა — $2-ტრილიონიანი ვაჭრობა ყოველწლიურ შემოწმებაზე გადავიდა

აშშ-მა კანადასა და მექსიკასთან თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმების 16 წლით განახლება არ დაამტკიცა. USMCA ძალაში რჩება, მაგრამ ახლა მისი პირობები ყოველწლიურად გადაიხედება. გადაწყვეტილება თითქმის $2 ტრილიონიან წლიურ საქონლისა და მომსახურების ნაკადს ეხება და ჩრდილოეთ ამერიკაში მომუშავე კომპანიებს გრძელვადიანი დაგეგმვისას ახალ გაურკვევლობას უქმნის.

USMCA 2020 წელს ამოქმედდა და ძველი NAFTA ჩაანაცვლა. შეთანხმება სამ ქვეყანას შორის მრავალი საქონლის უბაჟოდ ან დაბალი ბარიერით გადაადგილებას უზრუნველყოფს, თუ პროდუქტი წარმოშობის დადგენილ წესებს აკმაყოფილებს. ავტომობილი, მაგალითად, სხვადასხვა ნაწილით შეიძლება აშშ-ში, კანადასა და მექსიკაში რამდენჯერმე გადავიდეს, სანამ საბოლოო სახეს მიიღებს. ამიტომ საზღვრის წესი მხოლოდ ექსპორტიორს კი არა, მთლიან საწარმოო ჯაჭვს ეხება.

1 ივლისი შეთანხმებაში ჩადებული ვადა იყო, როცა სამივე ქვეყანას უნდა გადაეწყვიტა, გაეგრძელებინა თუ არა სისტემა კიდევ 16 წლით. ვაშინგტონმა მოქმედ პირობებზე უარი თქვა და მიზეზად კანადასა და მექსიკასთან სავაჭრო დეფიციტი და სხვა მოუგვარებელი საკითხები დაასახელა. შეთანხმება 2036 წლამდე ავტომატურად არ წყდება, თუმცა ყოველწლიური მოლაპარაკება ნიშნავს, რომ მისი მომავალი მუდმივად პოლიტიკური განხილვის საგანი იქნება.

ბიზნესისთვის ყველაზე ძვირი ხშირად თვითონ ტარიფი კი არა, წესის გაურკვევლობაა. ქარხნის აშენება, ახალი საწყობის გახსნა ან მომწოდებლის შეცვლა მრავალი წლის გადაწყვეტილებაა. თუ კომპანიამ არ იცის, მომავალ წელს იგივე პროდუქტი კვლავ შეღავათით შევა თუ არა, შეიძლება ინვესტიცია გადადოს, ნაკლები ადამიანი დაიქირაოს ან წარმოება სხვა რეგიონში გადაიტანოს. ეს ეფექტი ფასში დაუყოვნებლივ არ ჩანს, მაგრამ ეკონომიკურ ზრდაზე ხანგრძლივად მოქმედებს.

მექსიკის ეკონომიკის მინისტრმა მარსელო ებრარდმა თქვა, რომ ქვეყნების შორის ისეთი უთანხმოება არ ჩანს, რომლის მოგვარებაც შეუძლებელია. მოლაპარაკების სივრცე მართლაც რჩება: სამ მთავრობას შეუძლია წარმოშობის წესები, უცხოური კომპონენტების გამოყენება, შრომითი პირობები და სავაჭრო დეფიციტი ცალ-ცალკე განიხილოს. თუმცა ყოველწლიური ვადა აშშ-ს დამატებით ზეწოლის ბერკეტს აძლევს, ხოლო პარტნიორებს უფრო ხშირი დათმობის მოთხოვნისთვის ამზადებს.

მომხმარებლისთვის შედეგი დამოკიდებულია იმაზე, გადაიქცევა თუ არა გაურკვევლობა რეალურ ტარიფად ან მიწოდების შეფერხებად. თუ საზღვარზე ხარჯი გაიზარდა, ავტომობილის, საკვების, ენერგიისა და მრავალი საწარმოო საქონლის ფასი შეიძლება მოიმატოს. თუ ქვეყნები სწრაფად შეთანხმდებიან, ეკონომიკური ზიანი შეზღუდული დარჩება. მთავარი საზომი იქნება არა პოლიტიკური განცხადება, არამედ ახალი ინვესტიციები, წარმოების ადგილმდებარეობა და სამ ქვეყანას შორის ვაჭრობის რეალური მოცულობა.

მოკლე შეჯამება: USMCA არ გაუქმებულა, მაგრამ 16-წლიანი სტაბილურობის ნაცვლად ყოველწლიური შემოწმების რეჟიმში გადავიდა. ეს აშშ-ს მოლაპარაკებაში მეტ ძალას აძლევს, თუმცა კომპანიებს დაგეგმვას ურთულებს. შეთანხმების ეკონომიკური ღირებულება მხოლოდ დაბალი ტარიფები არ არის — ის ბიზნესს პროგნოზირებად წესებსაც აძლევს. თუ ეს პროგნოზირებადობა დაიკარგა, ინვესტიცია შეიძლება მანამდეც შემცირდეს, სანამ რომელიმე საზღვარზე ახალი გადასახადი ოფიციალურად დაწესდება.